Klimaatverandering vormt een groeiende bedreiging voor de voedselzekerheid wereldwijd. Om deze bedreiging het hoofd te bieden, worden steeds vaker genetisch gemodificeerde (gg) voedselgewassen ontwikkeld die beter bestand zijn tegen abiotische stressoren zoals droogte, hitte, overstroming en kou.

In tegenstelling tot gg voedselgewassen die bestand zijn tegen biotische stressoren, zoals plantenziektes en plagen, vereisen gg voedselgewassen die abiotische stress kunnen weerstaan aanpassingen in complexe fysiologische regelprocessen. Hierdoor zijn de effecten op de plant zelf en op de omgeving moeilijk te voorspellen, wat risico’s voor de milieuveiligheid met zich meebrengt.  

In dit onderzoek brengen de onderzoekers in kaart welke klimaatstress-bestendige gg voedselgewassen er momenteel zijn en wat bekend is over hun milieuveiligheid in vergelijking met andere gg gewassen. Een belangrijke conclusie is dat de risico’s op korte termijn vergelijkbaar zijn met die van andere gg-gewassen. Echter, er is veel minder data beschikbaar over de impact op lange termijn. Daarom adviseren de onderzoekers om na een markttoelating een zorgvuldig monitoringssysteem op te zetten, zodat eventuele effecten op het milieu tijdig worden gesignaleerd. 

Genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s), zoals genetisch gemodificeerde (gg) virussen en bacteriën, worden veel ingezet als medicijn of vaccin. Denk bijvoorbeeld aan behandelingen tegen kanker of infecties. Deze innovatieve therapieën bieden nieuwe kansen, maar roepen ook vragen op over veiligheid, vooral als het gaat om het milieu.

Wanneer levende ggo’s aan mensen worden toegediend, kunnen ze soms onbedoeld in het milieu terechtkomen. Om te voorkomen dat dit tot een gevaar voor de omgeving leidt, wordt er altijd vooraf een uitgebreide milieurisicobeoordeling gedaan. Zo wordt onderzocht of het gebruik van deze organismen risico’s kunnen opleveren voor het milieu of de volksgezondheid.

Met gg virussen is al veel ervaring opgedaan, maar het gebruik van gg bacteriën in de kliniek, bijvoorbeeld als behandeling tegen kanker of infecties, is relatief nieuw. In tegenstelling tot virussen hebben bacteriën geen gastheer nodig om te overleven,  wat mogelijk extra risico’s met zich meebrengt. Daarom wordt extra goed gekeken naar mogelijke gevolgen als deze bacteriën buiten het lichaam terechtkomen. In het laboratorium en tijdens behandelingen worden allerlei barrières ingebouwd, in het gg organisme zelf of in de opzet van de behandeling, zodat het risico voor de omgeving verwaarloosbaar is.

Sommige bacteriën kunnen van nature ziekmakend (pathogeen) zijn of zijn zo aangepast dat ze resistent zijn tegen antibiotica. In die gevallen is nog meer voorzichtigheid nodig. Bovendien worden er steeds complexere toepassingen ontwikkeld, bijvoorbeeld waarbij bacteriën in de darm van patiënten worden aangepast. Dit brengt weer allerlei nieuwe uitdagingen en risico’s met zich mee, waar experts oplossingen voor moeten bedenken.

Kortom: ggo’s bieden veelbelovende nieuwe medische behandelingen, maar veiligheid voor mens en milieu blijft altijd voorop staan. Door uitgebreid onderzoek en regels zorgen experts ervoor dat de voordelen van deze therapieën op een verantwoorde manier benut kunnen worden.